تبلیغات
JARFIYA - آشنایی با تاریخچه پل در ایران

آشنایی با تاریخچه پل در ایران

1393/01/14  18:43

پل طاقی است روی رودخانه، دره، یا هر نوع گذرگاه که رفت‌و‌آمد را ممکن می‌سازد. 
امروزه در مبحث مدیریت شهری، پل را سازه‌ای برای عبور از موانع فیزیکی قلمداد می‌کنند تا ضمن استفاده از فضا بتواند عبورومرور و دسترسی به اماکن را تسهیل کند.
واژه پل که در پهلوی به صورت (Puhl) آمده، در زبان فارسی به صورت پول نیز به کار رفته است.
ساخت پل‌های سنگی به دوران قبل از رومی‌ها برمی‌گردد که در خاور میانه و چین پل‌های زیادی به این شکل برپا شده است.
در ایران نیز ساختن پل‌های کوچک و بزرگ از زمان‌های بسیار قدیم رواج داشته و پل‌هایی نظیر سی و سه پل، پل خواجو و پل کرخه بیش از 400 سال قدمت دارند.
در زبان عربی واژه‌های جِسر و قنطره به معنای پل است؛ با اینکه لغت‌شناسان عرب این دو واژه را به یک معنا گرفته‌اند، در عین حال تفاوت‌هایی هم میان آنها گذاشته‌اند و قنطره را به معنای پل سنگی یا آجری (قوس دار) گرفته‌اند.
علاوه بر این، قنطره گاه به معنی مجرای آب، سدّ و قلعه هم به کار رفته است.
در متون تاریخی و جغرافیایی معمولاً جسر به معنای پل‌های قایقی یا چوبی به کار رفته است و احتمالاً از همین روست که برخی از محققان تصریح کرده‌اند که جسر به معنای پل زورقی یا چوبی است.
احتمالاً قدیمترین و ابتدایی‌ترین شکل پل به زمانی بازمی‌گردد که بشر توانست با استفاده از تنه درختان و سنگ‌های بزرگ، امکان عبور از نهرها و درّه ها و مسیل‌ها را فراهم آورد.
از اینرو ساخت پل و استفاده از آن در مناطق کوهستانی و دارای عوارض طبیعی، بیش از نواحی مسطّح و کویری معمول بوده است.
اما پل‌های واقعی از وقتی شکل گرفتند که تکیه گاه و پایه‌های پل ابتدا آماده می‌شد و سپس یک تخته سنگ یا چند تیر چوبی را روی دو پایه می‌نهادند و روی آنها را تخته پوش می‌کردند.
قدیمترین پل قوسی در ایران که آثار آن تاکنون نیز بر جای مانده، پلی است که اورارتوها در قرن هشتم پیش از میلاد بر رود ارس بنا کردند.
در ساحل ایرانی رود ارس یک پایه از این پل بر جای مانده که از سنگ‌های بزرگی ساخته شده است.
از دوره هخامنشی نیز پل‌های قوسی باقی مانده است. باستان شناسان انگلیسی یکی از این پل‌ها را که در قرن چهارم و پنجم پیش از میلاد در پاسارگاد ساخته شده، شناسایی کرده و از زیر خاک بیرون آورده‌اند.
این پل با 16 متر پهنا روی 3 ردیف پایه، هر ردیف شامل 5 ستون سنگی، بنا شده و سطح روی آن از چوب بوده است.
از دیگر پل‌های قوسی دوره ساسانی که 7 چشمه از ویرانه‌های آن باقی مانده، پل شاپوری در 2 کیلومتری خرّم آباد است.
دیگر پل قوسی مهم دوره ساسانی پل چم نمشت روی رود صیمره است که اکنون قسمتی از پایه‌های فروریخته آن برجای مانده است.
علاوه بر پل‌های قوسی زیبا و متعدد که پیش از اسلام به دست رومیان یا ایرانیان ساخته شده بود، پل‌های زیادی نیز در عصر اسلامی برپا گردید.
در میان پل‌های قوسی دوره اسلامی پل سنگی ایذه که یاقوت حموی آن را از عجایب جهان خوانده اهمیت ویژه ای دارد. این پل به نام مادر اردشیر بابکان، خرّزاد نامیده می‌شده و دارای طاقی به ارتفاع 150 ذراع از سطح آب بوده است.
همچنین پل آجری هندوان که دو محله خاوری و باختری اهواز را به هم وصل می‌کرده، اهمیت داشته است.
لرستان نیز چندین پل از زمان ساسانیان بر رودخانه کشگان، که از نزدیکی خرم آباد می‌گذشت، وجود داشت که بعدها احیا و مرمت شد.
یکی دیگر از پل‌ها، که برخی باستان شناسان آن را متعلق به دوره ساسانی می‌دانند، پل شهرستان در ناحیه جی قدیم بوده که بقایای آن اکنون در 4 کیلومتری شرق اصفهان وجود دارد. پایه‌های این پل روی سنگ‌های طبیعی کف رودخانه استوار شده است.
در فاصله قرون سوم تا پنجم در خراسان بزرگ و ماوراءالنهر چند پل مشهور وجود داشت. در روزگار معاویه، عطاءبن سائب، فرمانده مسلمانان، روی 3 رود در شهر بلخ 3 پل ساخت که به نام او به قناطر عطا شهرت یافتند.
در قرن سوم روی رود وخشاب بر سر راه تملیات به واشجرد در قبادیان پل سنگی معروفی بوده که دو پایه آن بر دو صخره برجسته بنا شده بود.
یکی از جالب‌ترین پل‌های ایران پل قافلانکوه بر رودخانه قزل اوزن در میانه است که بر اساس کتیبه آن در دوره تیموری و در سال‌های 889 ـ890 ساخته شده است.
در دوره صفویه، بویژه به دلیل اتخاذ سیاست گسترش راه‌های کاروانرو و افزایش بنای کاروانسراها، پل‌های بسیاری در مناطق مختلف ایران احداث شد.
در 50 کیلومتری غرب بندرعباس در جاده کاروانرو اصفهان ـ بندرعباس در 20 کیلومتری مصب رود کُول، بقایای پلی به چشم می‌خورد که با 800 متر طول طویل‌ترین پل ایران محسوب می‌شده است.
در دوره صفوی چند پل بسیار زیبا در اصفهان ساخته شده که از جمله مهمترین آنها می‌توان به پل خواجو، پل مادنان، سی و سه پل و پل جویی اشاره کرد.
مادنان یا پل سرفراز در زمان شاه سلیمان صفوی و به دست یکی از ثروتمندان ارامنه ساخته شد. پل جالب توجه دیگر پل خان است که در اوایل قرن 11 بر سر راه اصفهان به شیراز بر رود کُر ساخته شد.
در این دوره در آذربایجان نیز پل‌های زیادی ساخته شد، از جمله پل سرخ مهاباد که در 1079 بر رود ساوجبلاغ بنا شد و برخی از پژوهشگران پایه‌های آن را متعلق به دوره هخامنشی می‌دانند.
پل دیگر که در شهر نیر در استان اردبیل واقع است، پایه‌هایی به ارتفاع 1.5متر دارد و در ساخت آن از سنگ‌های مستطیل شکل تراش خورده گورستان‌های متروک استفاده شده است.
در ساخت پل دختر در میانه نیز سنگ‌های قبرستان‌ها را به کار برده‌اند.
پل سازی همراه با احداث جاده‌های کاروانرو در دوره قاجار نیز کمابیش ادامه یافت. پل‌هایی که در دوره اخیر ساخته شده، به پیروی از معماری جدید، با آهن یا بتون مسلح ایجاد و روی آنها با سنگ‌های طبیعی تزیین شده است.
در مسیر راه آهن ایران دو پل از اهمیت بیشتری برخوردارند: پل وِرِسک، در مسیر تهران ـ گرگان، دیگری پلی فولادی که در درّة قُطور است.
انواع پل‌ها:
·         پل قوسی، پلی است با تکیه گاه‌های انتهائی در هر طرف، که شکلی نیم دایره مانند دارد. پلی که از رشته‌ای از قوس‌ها تشکیل شده باشد، پل دره‌ای نامیده می‌شود. پل قوسی ابتدا توسط یونانی‌ها و از سنگ ساخته شد. بعدها، مردم باستان از ملات در پل‌های قوسی خود استفاده کردند.
·         پل فلزی 
·         پل بتنی مسطح 
·         پل بازویی 
·         پل کابلی 
·         پل نظامی 
·         پل معلق 
·         پل تشریفاتی 
·         پل سواره‌رو 
·         پل هوایی
 

تاریخچه پل در ایران

 

تاریخچه پل در ایران

 

تاریخچه پل در ایران
 

منبع: سایت مرجع معماران www.architects.ir


نگارنده: جعفر خانی | آخرین ویرایش:1393/01/20 | نظرات() 

برچسب ها: تاریخچه پل ،
chocolate
1397/02/10 15:26
Spot on with this write-up, I actually feel this amazing site needs a lot more attention. I'll probably be
back again to see more, thanks for the advice!
cod advanced warfare hack
1396/12/4 18:50
من نمیتوانستم از نظراتش مقاومت کنم به خوبی نوشته شده!
Emma
1396/09/17 07:57
Its like you read my mind! You appear to know
so much about this, like you wrote the book in it or something.
I think that you could do with some pics to drive the
message home a little bit, but instead of that, this is great blog.
A great read. I'll certainly be back.
Why is my Achilles tendon burning?
1396/05/13 21:33
Keep on writing, great job!
Unknown
1396/04/4 18:29
Loving the info on this internet site, you have done great job on the articles.
Allison
1396/02/25 09:22
certainly like your website however you have to take a look at the spelling on several of your
posts. Many of them are rife with spelling problems and I to find it very troublesome to inform the truth on the other hand
I will definitely come again again.
http://refugialopiccalo.bravesites.com/
1396/02/20 20:03
You could definitely see your skills within the paintings
you write. The arena hopes for more passionate writers like you who aren't afraid to say how they believe.
At all times follow your heart.
BHW
1396/01/30 12:40
Undeniably consider that which you said. Your favourite justification seemed to be on the internet the simplest factor to keep in mind of.
I say to you, I definitely get irked whilst other folks
think about worries that they plainly don't understand about.
You controlled to hit the nail upon the top as smartly as defined out the
entire thing with no need side-effects , other folks could take a signal.
Will probably be back to get more. Thank you
BHW
1396/01/23 20:57
Hello mates, its impressive piece of writing about tutoringand completely explained, keep it
up all the time.
BHW
1396/01/23 20:03
I'm gone to convey my little brother, that he should also
visit this website on regular basis to take updated from latest information.
manicure
1396/01/22 01:04
hello there and thank you for your info – I have certainly picked up something new from right here.

I did however expertise some technical issues using this
web site, as I experienced to reload the site a
lot of times previous to I could get it to load properly. I had been wondering if your hosting is OK?

Not that I am complaining, but sluggish loading instances times will very frequently affect your placement in google and
can damage your high-quality score if ads and marketing with Adwords.

Well I'm adding this RSS to my email and can look out for a lot more of your
respective fascinating content. Ensure that you update this again very soon.
manicure
1396/01/15 13:22
It's in fact very complex in this full of activity life
to listen news on TV, therefore I simply use web for that reason, and obtain the
newest information.
محمد
1393/01/27 17:02
سلام

خعلی حال کردم با وبلاگت

تبادل لینک یادت نره هاااااااااااااااااااااااااا
بیا تبادل لینک کنیم خـــــُــــب ؟

موفق باشی
شراره
1393/01/27 11:16
سلام چند روزیه دارم وبلاگ هایی که مطالب جدید میزارن رو جمع می کنم یه لیست بزرگی شده دعوت می کنم تو هم وبلاگت رو توی این لیست ثبت کنی
mina
1393/01/26 09:04
سلام چطوری خوبی؟ خوشی؟ کم آپ می کنی؟ تبادل لینک می کنی؟ خخخخخخ
مهرنوش
1393/01/26 08:16
روز بخیر امروز بعد از چند وقت یه وبلاگ خوب پیدا کردم . عالی بود جدی می گم . خوشحال میشم وبلاگت رو توی سایتم لینک کنی آخه اتوماتیکه اینجوری دوستام هم بهت سر میزنند
سعید
1393/01/25 17:32
سلام، خوبی؟

خیلی وبلاگت خوب بود

موفق باشی دوستم
بهار
1393/01/25 11:12
سلام سلام سلام دوباره اومدم ولی تو یه بارم نیومدی اگه ایندفه بهم سرنزنی دیگه بهت سر نمیزنم منم لینک کن
احسان بی باک
1393/01/24 08:51
اگه لینکت رو توی لیست وبلاگهای دوستانم ثبت نکنی دیگه بهت سر نمیزنم گفته باشم
bahar
1393/01/21 09:27
روز بخیر امروز بعد از چند وقت یه وبلاگ خوب پیدا کردم . عالی بود جدی می گم . خوشحال میشم وبلاگت رو توی سایتم لینک کنی آخه اتوماتیکه اینجوری دوستام هم بهت سر میزنند
نیما سراج
1393/01/21 08:42
سلام سلام سلام دوباره اومدم ولی تو یه بارم نیومدی اگه ایندفه بهم سرنزنی دیگه بهت سر نمیزنم منم لینک کن
محمد
1393/01/20 17:40
سلام دوست عزیز

واقعا وبلاگ جالبی داری، خیلی با حال بود
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر